The Prachakorn

จากชีวิตหลังเกษียณสู่พนักงานร้านสะดวกซื้อ: มองการจ้างงานผู้สูงอายุผ่านร้าน7-ELEVEN


ชัชชญา กัลยาณิน

18 ธันวาคม 2569
28



“เมื่ออายุไม่ใช่เส้นแบ่งของการทำงาน”

ลองนึกภาพว่า คุณเดินเข้าไปในร้านเซเว่นฯ ใกล้บ้าน ระหว่างเดินเลือกสินค้า คุณเห็นพนักงานสูงวัยคนหนึ่งกำลังจัดเรียงของบนชั้นอย่างประณีต ภาพตรงหน้าอาจชวนให้คุณย้อนถามตัวเองว่า เมื่อถึงวัย 60 ปี คุณอยากใช้ชีวิตอย่างไร จะพักจากการทำงาน หรือยังอยากมีงานให้ทำต่อไป?
สำหรับบางคนชีวิตหลังเกษียณอาจเป็นช่วงเวลาที่ใครหลายคนรอคอยเพื่อการพักผ่อน จากการทำงานที่ยาวนาน ขณะที่บางคนยังอยากทำงานเพื่อใช้ความรู้และประสบการณ์ที่สั่งสมมา แต่สำหรับอีกหลายคนการหยุดทำงานอาจยังเป็นเรื่องไกลตัว เพราะมีค่าใช้จ่ายและภาระหน้าที่ที่ต้องรับผิดชอบ การทำงานในวัยสูงอายุจึงอาจเป็นทั้งสิ่งที่เลือกทำและสิ่งที่จำเป็นต้องทำ


แผนภูมิแสดงจำนวนและร้อยละของผู้สูงอายุ พ.ศ.2537-2567
ที่มา: สำนักงานสถิติแห่งชาติ, พ.ศ.2567

ในโลกปัจจุบันประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์แล้ว (Complete aged society) โดยมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด และยังคงมีแนวโน้มสัดส่วนของผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วและต่อเนื่องจนกำลังจะเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด (Super Aged Society)*  ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติประจำปี พ.ศ.2567 ได้ให้เหตุผลที่ผู้สูงอายุที่ยังคงทำงาน ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีสุขภาพแข็งแรงและยังมีแรงทำงานมากถึง ร้อยละ 51.5 ส่วนเหตุผลรองลงมาคือ ต้องหารายได้เลี้ยงครอบครัวหรือตนเอง ร้อยละ43.5 **

 

แผนภูมิแสดงร้อยละของผู้สูงอายุที่ทำงานในระหว่าง 7 วันก่อนวันสัมภาษณ์ จำแนกตามเหตุผลที่ทำงาน พ.ศ.2567
ที่มา: สำนักงานสถิติแห่งชาติ, พ.ศ.2567

จากข้อมูลนี้ ช่วยสะท้อนให้เห็นว่าการทำงานในวัยสูงอายุไม่ได้เป็นเพียงทางเลือก แต่ในมิติเศรษฐกิจยังคงเป็นความจำเป็น เนื่องจากเป็นภาวะเศรษฐกิจที่ประเทศไทยกำลังเผชิญ คือ ภาวะแก่ก่อนรวย เกิดจากการสนับสนุนทางด้านสวัสดิการจากภาครัฐที่ไม่เพียงพอ ประกอบกับการออมเงินที่ติดกับดักของภาวะเงินเฟ้อ จึงทำให้ไม่สามารถเก็บเงินได้เพียงพอไว้ใช้ในยามเกษียณ ทำให้ผู้สูงอายุจำนวนมากจำเป็นที่จะต้องดิ้นรน เพื่อสร้างรายได้เลี้ยงดูตนเองและครอบครัว

จากบริบทนี้ ทำให้ภาคเอกชนอย่าง 7-ELEVEN  จึงได้เริ่มเปิดรับสมัครผู้สูงอายุภายใต้โครงการ “ผู้ใหญ่ใจดีซีพีออลล์” ขึ้นมา ซึ่งโครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนแรงงานในภาคบริการ และส่งเสริมการมีงานทำ สร้างรายได้ และสนับสนุการพึ่งพาตนเองในวัยสูงอายุ โดยโครงการนี้เปิดรับผู้สูงอายุ ที่มีอายุ 60-75 ปี เข้ามาทำงานในร้านสะดวกซื้อ 7-ELEVEN ทั่วประเทศ ***

การที่ผู้สูงอายุได้ออกมาทำงานไม่ว่าจะเป็นการจัดเรียงสินค้า การชงเครื่องดื่ม หรือการบริการลูกค้า สิ่งเหล่านี้ไม่ได้เป็นการทำเพื่อตอบโจทย์ด้านรายได้เท่านั้น แต่ยังช่วยเป็นการขับเคลื่อนทางด้านมิติทางจิตใจอีกด้วย การทำงานและได้รับรายได้ที่มาจากน้ำพักน้ำแรงของตนเอง ช่วยให้ผู้สูงอายุรู้สึกว่าตนเองสามารถพึ่งพาตนเองได้ ไม่ต้องพึ่งพิงใคร ไม่เป็นภาระลูกหลาน และยังสร้างความภูมิใจแก่ตนเองที่ยังสามารถดูแลเลี้ยงชีพได้ นอกจากนี้การที่ผู้สูงอายุได้ทำงานยังช่วยให้ผู้สูงอายุได้พูดคุยแลกเปลี่ยนความรู้ใหม่ๆ เพราะการทำงานจะต้องทำร่วมกับเพื่อนร่วมงานต่างวัยและลูกค้าในทุก ๆ วัน****  ช่วยลดความโดดเดี่ยวจากสังคม และทำให้ผู้สูงอายุยังคงรู้สึกได้ว่าตนเองยังคงเป็นส่วนหนึ่งในสังคมที่ยังคงมีความหมาย

ในทางกลับกัน จากประสบการณ์การทำงานโดยตรงภายในร้านสะดวกซื้อของผู้เขียนสะท้อนให้เห็นว่า ถึงแม้ว่าการทำงานนั้นจะมอบพลังงานทางจิตใจและคุณค่าในชีวิตแก่ผู้สูงอายุ แต่ในทางกายภาพนั้นการที่จะต้องทำงานในพื้นที่จริง ท่ามกลางโครงสร้างของระบบการจัดการของร้านสะดวกซื้อ ผู้สูงอายุกำลังเผชิญกับบททดสอบและความท้าทายของระบบที่ได้ถูกวางไว้

การเปิดรับแรงงานผู้สูงอายุเข้ามาทำงานของร้านสะดวกซื้อ ฟังดูแล้วอาจจะเป็นคำที่สวยงามในเชิงสังคม แต่ในเชิงการปฏิบัติงานจริงแล้วผู้สูงอายุจะต้องเผชิญกับความท้าทายอย่างมากไม่ว่าจะเป็นข้อจำกัดในด้านร่างกาย อย่างสภาพร่างกายของผู้สูงอายุที่ต้องยืนทำงานเป็นเวลานาน การยกของหนัก เป็นต้น สิ่งพวกนี้เป็นสิ่งที่ผู้สูงอายุจะต้องเผชิญอย่างไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ เมื่อก้าวเข้ามาทำงานภายในร้านสะดวกซื้อ ซึ่งสิ่งพวกนี้สร้างความเหนื่อยล้ามากกว่าคนวัยอื่นมากอย่างแน่นอน

นอกจากนี้ผู้สูงอายุอาจจะต้องเผชิญช่องว่างระหว่างวัยกับการทำงานร่วมกันกับพนักงานหลายช่วงวัย การทำงานร่วมกันอาจจะเกิดความแตกต่างในด้านของมุมมอง ความคิด ทัศนคติที่แตกต่างกันตามช่วงวัย ที่อาจจะต้องใช้เวลาในการปรับตัวเข้าหากัน มากไปกว่านั้นผู้สูงอายุอาจจะต้องพบเจอปัญหาเกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีของระบบการทำงาน ซึ่งอาจต้องใช้เวลาในการสร้างความเข้าใจนานกว่าคนทุกวัย ถ้าผู้สูงอายุสามารถก้าวข้ามปัจจัยต่าง ๆ นี้มาได้ การทำงานร่วมกันเป็นทีมกับพนักงานวัยอื่น ก็จะเป็นเรื่องที่ราบรื่นมากขึ้น

การมองการจ้างงานของผู้สูงอายุผ่านร้าน7-ELEVEN ช่วยให้เรามองเห็นเบื้องหลังของภาพที่อาจจะดูสวยงามในเชิงสังคม แต่เบื้องหลังจริง ๆ แล้วอาจจะไม่ได้สวยงามอย่างที่เราคิด ไม่ว่าจะเป็นการที่ผู้สูงอายุจะต้องเผชิญหน้ากับข้อจำกัด และความท้าทายต่าง ๆ ที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ ทั้งปัญหาสุขภาพที่เป็นปัจจัยสำคัญที่ไม่สามารถควบคุมได้ การปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมการทำงานใหม่ ๆ การต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายภายใต้โครงสร้างของสังคมที่กำลังเผชิญกับภาวะเศรษฐกิจ

ต่อจากนี้ผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปหรือวัยเกษียณ อาจไม่ได้หมายความว่าจะต้องหยุดพักผ่อนจากการทำงานเป็นเวลาหลายปีเสมอไป แต่จะดีกว่าไหมถ้าการทำงานหลังเกษียณควรเป็น “ทางเลือก” มากกว่า “ความจำเป็น” ถ้ามีการจัดการระบบสวัสดิการสำหรับผู้สูงอายุที่ดีกว่านี้

ท้ายที่สุดแล้วภาพของพนักงานผู้สูงอายุในร้านสะดวกซื้อจึงเป็นเครื่องเตือนใจของสังคมว่า สังคมที่ดีและน่าอยู่ไม่ใช่การที่ผู้สูงอายุจะต้องมาดิ้นรนในช่วงบั้นปลายของชีวิต แต่การมีสวัสดิการที่ดีและมั่นคงเป็นรากฐานของสังคมนับว่าเป็นสิ่งที่ดีกว่า ที่จะทำให้ผู้สูงอายุสามารถมีสิทธิ์เลือกได้อย่างแท้จริง ว่าอยากออกไปทำงานหลังเกษียณด้วยใจรักและความอยากทำ หรืออยากใช้ชีวิตเพื่อการพักผ่อนในบั้นปลายของชีวิต


หมายเหตุ

*สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. (2569). สถานการณ์ประชากรไทย ปี 2569 “พลิกวิกฤต เกิดน้อย-สังคมสูงวัย” (เอกสารทางวิชาการ ฉบับที่ 612). นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. https://ipsr.mahidol.ac.th/wp-content/uploads/2026/01/612-Thai-Pop-Situation-2569-update.pdf
**สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
***พราวด์ลี่ แคร์. (2569). พม. จับมือ CP ALL เปิดรับผู้สูงอายุ 1,000 อัตรา สร้างรายได้หลังเกษียณ. สืบค้นจาก https://www.proudlycare.com/senior-employment-program-opens-1000-positions/
****We are CP. (2025, 22 มกราคม). ซีพี ออลล์ – เซเว่นฯ ร่วมส่งเสริมและสนับสนุนศักยภาพผู้สูงวัย สร้างงาน สร้างอาชีพ ช่วยพัฒนาประเทศ. https://www.wearecp.com/cpall-2025-01-22/


เอกสารอ้างอิง 

  1. สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
  2. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. (2569). สถานการณ์ประชากรไทย ปี 2569 “พลิกวิกฤต เกิดน้อย-สังคมสูงวัย” (เอกสารทางวิชาการ ฉบับที่ 612). นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. https://ipsr.mahidol.ac.th/wp-content/uploads/2026/01/612-Thai-Pop-Situation-2569-update.pdf
  3. พราวด์ลี่ แคร์. (2569). พม. จับมือ CP ALL เปิดรับผู้สูงอายุ 1,000 อัตรา สร้างรายได้หลังเกษียณ. สืบค้นจาก https://www.proudlycare.com/senior-employment-program-opens-1000-positions/
  4. We are CP. (2025, 22 มกราคม). ซีพี ออลล์ – เซเว่นฯ ร่วมส่งเสริมและสนับสนุนศักยภาพผู้สูงวัย สร้างงาน สร้างอาชีพ ช่วยพัฒนาประเทศ. https://www.wearecp.com/cpall-2025-01-22/

Tags :

CONTRIBUTOR

Related Posts
Copyright © 2020 สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล
ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม 73170
โทรศัพท์ 02-441-0201-4 โทรสาร 02-441-9333
Webmaster: piyawat.saw@mahidol.ac.th