ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาการดูแลสุขภาพกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันตั้งแต่การเลือกรับประทานอาหารและเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ การซื้อวิตามินและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไปจนถึงการจ่ายค่าสมาชิกฟิตเนสและอุปกรณ์ติดตามสุขภาพ ขณะเดียวกันเทคโนโลยีและโซเชียลมีเดียทำให้ผู้คนเข้าถึงข้อมูลการดูแลตัวเองได้ง่ายขึ้น
อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางค่าครองชีพที่ยังเป็นภาระสำคัญและความกังวลเกี่ยวกับสถานะทางการเงินจึงเกิดคำถามที่น่าสนใจว่า เหตุใดคนรุ่นใหม่บางส่วนจึงยังเลือกจัดสรรเงินให้กับการดูแลสุขภาพ และการตัดสินใจใช้จ่ายเหล่านี้มีความหมายอย่างไรต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน?
ผลสำรวจ Voice of the Consumer 2026 ของ PwC Thailand ซึ่งสำรวจผู้บริโภคไทยทุกช่วงวัย 501 คน ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์–มีนาคม 2569 พบว่าผู้ตอบแบบสำรวจ 80% เคยซื้ออาหารและเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพในรอบ 12 เดือน โดย 71% ซื้อวิตามิน แร่ธาตุ หรืออาหารเสริม และ 33% ซื้ออุปกรณ์ออกกำลังกาย นอกจากนี้ยังพบว่า 80% ยินดีจ่ายเพิ่มสำหรับอุปกรณ์ตรวจวัดสุขภาพแบบสวมใส่หากข้อมูลน่าเชื่อถือและสามารถนำไปใช้ทางการแพทย์ได้ 2
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าสินค้าและบริการด้านสุขภาพเป็นส่วนหนึ่งของพฤติกรรมผู้บริโภคไทย แต่ในอีกด้านหนึ่ง ความมั่นคงทางการเงินก็ยังเป็นเรื่องที่น่ากังวล ผลสำรวจ What Worries Thailand? H1 2026 ของ Ipsos พบว่า ผู้บริโภคไทยเพียง 36% คาดว่าสถานะทางการเงินของตนจะดีขึ้นในอีก 6 เดือนข้างหน้าลดลงจาก 50% ในเดือนมีนาคม 1
เมื่อผู้บริโภคให้ความสนใจเรื่องสุขภาพจึงเกิดคำถามที่น่าสนใจว่า “ผู้บริโภคกำลังจัดสรรเงินให้กับสุขภาพมากขึ้นได้อย่างไร และการเลือกใช้จ่ายเช่นนี้มีความหมายอย่างไรในชีวิตประจำวันที่ต้องรับมือกับค่าใช้จ่ายหลายด้าน”
ลองพิจารณาตัวอย่างจากงานวิจัยของวิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล (CMMU) ซึ่งสำรวจกลุ่มตัวอย่าง Gen Z, Gen Y และ Gen X กลุ่มละ 150 คน พบว่า Gen Z ใช้จ่ายกับอาหารสุขภาพเฉลี่ย 262 บาทต่อมื้อ และใช้จ่ายกับวิตามินและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเฉลี่ย 2,592 บาทต่อเดือน ตัวเลขดังกล่าวต่ำกว่า Gen Y ซึ่งใช้จ่ายเฉลี่ย 320 บาทต่อมื้อสำหรับอาหารสุขภาพ และ 4,608 บาทต่อเดือนสำหรับวิตามินและอาหารเสริม ส่วน Gen X ใช้จ่ายเฉลี่ย 297 บาทต่อมื้อ และ 4,846 บาทต่อเดือนตามลำดับ 3 จะเห็นว่าการใช้จ่ายในรายการเหล่านี้แตกต่างกันตามกลุ่มอายุ โดย Gen Z มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่ำกว่ากลุ่มอายุอื่นในงานสำรวจนี้ทั้งด้านอาหารสุขภาพและวิตามินหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวยังไม่เพียงพอที่จะสรุปได้ว่าความแตกต่างนี้เกิดจากกำลังซื้อเพียงอย่างเดียว แต่ค่าอาหารสุขภาพ 262 บาทต่อมื้อ ก็ยังเป็นเงินจำนวนไม่น้อย โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่เพิ่งเริ่มทำงานหรือยังมีรายได้ไม่สูงมาก
แนวคิดทุนสุขภาพ (health capital) ของ Grossman (1972) ช่วยอธิบายว่าทำไมคนจึงยอมใช้เงินเพื่อ ดูแลสุขภาพ โดยแนวคิดนี้มองว่าสุขภาพเป็นทุนที่สามารถสะสม ดูแลรักษา และเสื่อมถอยลงได้ตามเวลา บุคคลจึงอาจลงทุนผ่านการเลือกรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย หรือการเข้ารับบริการทางการแพทย์ เพื่อรักษาสุขภาพและความสามารถในการดำเนินชีวิต
ซึ่งแนวคิดทุนสุขภาพสามารถสอดคล้องกับแนวคิด การลงทุนในทุนมนุษย์ (human capital) ของ Becker (1964) ที่มองว่าคนลงทุนกับตัวเองเพื่อเพิ่มผลตอบแทนระยะยาวได้เช่นกันในมุมนี้ การใช้จ่ายเพื่อสุขภาพจึงไม่ใช่เพียงการซื้อสินค้าเพื่อความพึงพอใจในปัจจุบัน แต่อาจเป็นการจัดสรรเงินเพื่อหวังประโยชน์ในระยะยาว ทั้งด้านคุณภาพชีวิตและความสามารถในการทำงาน อย่างไรก็ตาม การใช้จ่ายเพื่อสุขภาพไม่ได้รับประกันว่าสุขภาพจะดีขึ้นเสมอไป เพราะผลลัพธ์ยังขึ้นอยู่กับคุณภาพ ความเหมาะสม และวิธีการใช้สินค้าและบริการนั้นด้วย
อีกแนวคิดหนึ่งที่เกี่ยวข้องคือ ต้นทุนค่าเสียโอกาส (opportunity cost) ซึ่งหมายถึงประโยชน์จาก ทางเลือกอื่นที่ต้องสละไปเมื่อเลือกใช้ทรัพยากรอย่างใดอย่างหนึ่งเมื่อรายได้มีจำกัดการเพิ่มงบดูแลสุขภาพอาจหมายถึงการลดรายจ่ายด้านอื่น หรือการเลื่อนการใช้จ่ายบางอย่างออกไปดังนั้น การตัดสินใจใช้เงินเพื่อใช้จ่ายทางสุขภาพจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของความต้องการ แต่ยังเกี่ยวข้องกับการจัดลำดับความสำคัญและข้อจำกัดทางการเงินของแต่ละคนด้วย
อีกปัจจัยหนึ่งที่อาจช่วยอธิบายพฤติกรรมการใช้จ่ายด้านสุขภาพ คือการให้ความสำคัญกับการป้องกัน มากกว่าการรอให้เกิดปัญหาแล้วจึงแก้ไข การเลือกรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย การพักผ่อนให้เพียงพอ และการตรวจสุขภาพเป็นตัวอย่างของการดูแลตัวเองที่ทำได้ก่อนเกิดความเจ็บป่วย ขณะเดียวกัน ประสบการณ์จากการแพร่ระบาดของ COVID-19 ก็ทำให้หลายคนเห็นชัดขึ้นว่าสุขภาพสามารถส่งผลต่อการเรียน การทำงาน รายได้ และการใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างไรสำหรับคนที่ให้ความสำคัญกับการป้องกัน การใช้เงินดูแลสุขภาพในวันนี้จึงอาจเป็นการลดความเสี่ยงที่ตนกังวลในอนาคต อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกค่าใช้จ่ายจะป้องกันโรคได้จริง และสินค้าแต่ละชนิดก็มีประโยชน์แตกต่างกัน การเลือกข้อมูลที่น่าเชื่อถือและวิธีดูแลสุขภาพที่เหมาะสมจึงยังเป็นเรื่องสำคัญ

ที่มา: https://www.magnific.com
เทคโนโลยีเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้การดูแลสุขภาพเข้าถึงได้ง่ายขึ้น ตั้งแต่แอปพลิเคชันติดตามการออกกำลัง กาย อุปกรณ์วัดการนอน ไปจนถึงเครื่องมือ AI ที่ช่วยให้ข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพ
ผลสำรวจของ PwC Thailand พบว่า ผู้บริโภคไทย 85% เปิดรับการใช้ AI เพื่อช่วยดูแลสุขภาพอย่าง น้อยหนึ่งด้าน โดย 48% สนใจการสร้างแผนออกกำลังกายและดูแลสุขภาวะ 41% สนใจความช่วยเหลือด้าน โภชนาการ และ 36% สนใจการคาดการณ์ปัญหาสุขภาพที่อาจเกิดขึ้น 2
เมื่อข้อมูลสุขภาพถูกนำเสนอในรูปแบบที่เข้าใจง่ายผู้ใช้ก็สามารถเห็นพฤติกรรมของตัวเองได้ชัดเจนขึ้น เช่น จำนวนก้าวในแต่ละวัน ระยะเวลานอน หรือความสม่ำเสมอในการออกกำลังกาย ข้อมูลเหล่านี้อาจช่วย กระตุ้นให้บางคนหันมาใส่ใจสุขภาพมากขึ้น และมองหาสินค้าหรือบริการที่ช่วยให้บรรลุเป้าหมายของตน
ขณะเดียวกัน โซเชียลมีเดียก็ทำให้ผู้คนพบเห็นแนวทางการดูแลสุขภาพจากคนรอบตัว ผู้เชี่ยวชาญ และ อินฟลูเอนเซอร์ได้อย่างต่อเนื่อง งานวิจัยของ CMMU ที่รายงานผ่านไทยรัฐออนไลน์ระบุว่า Gen Z ใช้โซเชียล มีเดียเป็นช่องทางหลักในการค้นหาข้อมูลสุขภาพ และ 71.33% มองว่าการมีกลุ่มหรือชุมชนช่วยให้ดูแล สุขภาพได้อย่างต่อเนื่อง 3
สุขภาพจึงอาจไม่ได้เป็นเพียงเรื่องส่วนตัวอีกต่อไป แต่ยังเชื่อมโยงกับไลฟ์สไตล์ ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่ง ของกลุ่ม และภาพของการใช้ชีวิตที่ผู้คนพบเห็นในสังคมออนไลน์ด้วย อย่างไรก็ตาม การเห็นข้อมูลหรือคำแนะนำบนโซเชียลมีเดียไม่ได้หมายความว่าข้อมูลนั้นถูกต้องเสมอไป ผู้บริโภคจึงควรพิจารณาแหล่งที่มาและความน่าเชื่อถือก่อนตัดสินใจใช้เงินหรือทำตามคำแนะนำด้านสุขภาพ

ที่มา: https://www.magnific.com
แม้ข้อมูลหลายชุดจะสะท้อนความสนใจด้านสุขภาพของผู้บริโภค แต่เราไม่ควรมองว่าคนรุ่นใหม่ทุกคนมี พฤติกรรมเหมือนกัน เพราะแต่ละคนมีรายได้ ภาระค่าใช้จ่าย สภาพแวดล้อม และความต้องการแตกต่างกัน
บางคนอาจเลือกซื้ออาหารสุขภาพหรือสมัครฟิตเนส เพราะมองว่าเป็นสิ่งสำคัญต่อชีวิต ขณะที่บางคนอาจไม่มีงบประมาณเพียงพอสำหรับสินค้าและบริการเหล่านี้ จึงเลือกดูแลตัวเองด้วยวิธีที่มีค่าใช้จ่ายต่ำกว่า เช่น เดินหรือออกกำลังกายที่บ้าน ทำอาหารเอง และปรับพฤติกรรมการนอน
การมีค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพสูงจึงไม่ได้หมายความว่าคนคนนั้นดูแลสุขภาพได้ดีกว่าเสมอไป เช่นเดียวกับการใช้เงินน้อยก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีสุขภาพไม่ดี เพราะการดูแลสุขภาพยังขึ้นอยู่กับพฤติกรรม ความเหมาะสมของวิธีการ และโอกาสในการเข้าถึงบริการที่จำเป็น
ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่า สุขภาพเป็นหนึ่งในประเด็นที่ผู้บริโภคจำนวนหนึ่งให้ความสำคัญ ขณะที่ความสามารถในการเปลี่ยนความสนใจนั้นให้เป็นการใช้จ่ายจริงยังแตกต่างกันไปในแต่ละคน
เมื่อพิจารณาทั้งข้อมูลการใช้จ่าย ความกังวลด้านการเงิน และแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ จะเห็นว่าการใช้ จ่ายเพื่อสุขภาพไม่ได้มีคำอธิบายเพียงข้อเดียว แต่อาจเกิดจากความคาดหวังต่อคุณภาพชีวิต ความต้องการ ป้องกันปัญหาสุขภาพ การเข้าถึงข้อมูลที่ง่ายขึ้น และการเปลี่ยนแปลงของค่านิยมในการใช้ชีวิต
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ว่าคนรุ่นใหม่ทุกคนจะใช้จ่ายเพื่อสุขภาพมากขึ้น หรือจำเป็นต้องลดค่าใช้จ่ายด้านอื่นลงเพื่อดูแลสุขภาพ เพราะแต่ละคนมีรายได้และภาระค่าใช้จ่ายที่แตกต่างกัน สิ่งที่เห็นได้จากข้อมูลคือ ผู้บริโภคจำนวนหนึ่งให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพ แม้จะยังต้องกังวลกับความมั่นคงทางการเงินของตัวเองก็ตาม
คำถามสำคัญจึงอาจไม่ใช่เพียงว่า คนรุ่นใหม่ใช้จ่ายเพื่อสุขภาพมากขึ้นหรือไม่ แต่คือ ในวันที่เงินมีจำกัด เราจะจัดสรรเงินเพื่อดูแลตัวเองอย่างไร ให้ได้ประโยชน์ต่อสุขภาพโดยไม่สร้างภาระทาง การเงินเกินกำลังของเราเอง
เอกสารอ้างอิง
รายชื่อผู้เขียน
นรินทร์ เอี่ยมบุญ, กฤตยา ขวัญเจริญ, นลินรัตน์ รักแฟง, สุธาทิพย์ เนื้อจีน, กิตติศักดิ์ วงษ์จำปา
