The Prachakorn

คนกับหวย


ชานิภา เอี่ยมเจริญ,จุฬาลักษณ์ อิ่นแก้ว

02 พฤษภาคม 2566
1,839



หลายคนคงรู้จักการเสี่ยงโชคด้วยวิธีการทายตัวเลขเป็นอย่างดี หรือที่เราเรียกติดปากกันว่า “แทงหวย/เล่นหวย/เล่นลอตเตอรี่” แต่รู้หรือไม่ว่า หวยเกิดขึ้นมาในสังคมไทยอย่างไร วันนี้จึงอยากชวนทุกคนมาทำความรู้จักกับหวยให้มากขึ้น พร้อมทั้งตั้งคำถามและหาคำตอบไปด้วยกันว่าเรามีโอกาสรวยจากการเล่นหวยจริงหรือ?  

หวยอยู่กับคนไทยมานานแค่ไหนกันเชียว?1,2

ที่จริงหวยอยู่กับคนไทยมายาวนานเกือบ 2 ศตวรรษแล้ว โดยครั้งแรกที่คนไทยเริ่มเล่นหวยกันเกิดขึ้นเมื่อปี 2375 ขณะนั้นประเทศได้ประสบกับวิกฤตเศรษฐกิจจากปัญหาภัยแล้ง จนคนไม่ยอมนำเงินออกมาใช้จ่าย บางคนที่พอมีเหลือเก็บถึงกับนำเงินไปฝังไว้ใต้ดิน รัชกาลที่ 3 ท่านจึงทรงออกกุศโลบายแก้ไขปัญหานี้ด้วยการตั้งโรงหวยขึ้น เพื่อจูงใจให้ประชาชนนำเงินออกมาใช้จ่ายหมุนเวียนเหมือนเดิม โรงหวยแห่งแรกจึงตั้งขึ้นเมื่อปี 2378 ที่สะพานหัน (บริเวณคลองโอ่งอ่างย่านสำเพ็งในปัจจุบัน) หวยในสมัยนั้น เรียกว่า “หวย ก.ข.” เพราะเป็นการทายตัวอักษร ก. ข. ค. เรียงไปจน ฮ. (ยกเว้น ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ ณ ศ ษ) ซึ่งเป็นที่นิยมเล่นของผู้คนทุกชนชั้น ทั้งนี้ หวย ก.ข. ถูกยกเลิกไปเมื่อวันที่ 1 เมษายน ปี 2459 ในสมัยรัชกาลที่ 6 รวมแล้วหวย ก.ข. อยู่ในสังคมไทยเป็นเวลานานถึง 81 ปี

รูป 1 ประวัติความเป็นมาของหวยและลอตเตอรี่
ที่มา ผู้เขียน โดยอ้างอิงข้อมูลจาก https://www.glo.or.th/about/history และ https://favforward.com/talk-about/feature/42680.html

ส่วน “หวยรัฐบาล” หรือ “ลอตเตอรี่” เกิดขึ้นในปี 2417 โดยรัชกาลที่ 5 ได้ทรงให้นายเฮนรี่ อลาบาสเตอร์ (บิดาแห่งลอตเตอรี่ไทย) ออกลอตเตอรี่ตามแบบฉบับยุโรป เพื่อนำรายได้มาจ่ายให้พ่อค้าต่างชาติที่นำสินค้ามาจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ที่ตึกคองคาเดีย ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 6 ก็ได้ทรงออกลอตเตอรี่อีก 2 ครั้ง ครั้งแรก คือ “สลากลอตเตอรี่ของสภารักชาติแห่งประเทศอังกฤษ” ในปี 2460 ส่วนครั้งที่สอง คือ “ลอตเตอรี่เสือป่าล้านบาท” ในปี 2466 การออกลอตเตอรี่ในช่วงแรกนี้จะเป็นการออกรางวัลแบบครั้งคราวเท่านั้น จะเริ่มมีการออกลอตเตอรี่เป็นประจำจริง ๆ ก็เมื่อภายหลังที่มีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง โดย “ลอตเตอรี่รัฐบาลสยาม” ถูกจำหน่ายงวดแรกเมื่อปี 2476 ควบคู่กับการออก “สลากกินแบ่งบำรุงเทศบาล” กระทั่งในปี 2482 รัฐบาลจึงได้ก่อตั้ง “สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล” ขึ้น เพื่อเป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบการออกรางวัลมาจนถึงปัจจุบัน

แม้หวยก.ข. จะถูกยกเลิกมาเป็นเวลากว่า 107 ปี แต่การเล่นหวยก็ไม่เคยจางหายไปจากสังคมไทย หากแต่เราเปลี่ยนจากการใช้ตัวอักษรไทยมาเป็นเลขท้ายของลอตเตอรี่แทนการเล่นหวย ก.ข. แบบเดิม หรือที่เราเรียกว่า “หวยใต้ดิน” นั่นเอง

คนเล่นหวย

ด้วยความที่หวยและลอตเตอรี่เล่นง่าย ไม่ซับซ้อน ทำให้มีผู้เล่นมากหน้าหลายตา จากประมาณการจำนวนผู้เล่นการพนันที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไปของศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน พบว่า ในปี 2564 มีสัดส่วนของผู้เล่นหวยใต้ดินและลอตเตอรี่รวมกันมากถึงร้อยละ 73.8 (แบ่งเป็นลอตเตอรี่ร้อยละ 41.4 และหวยใต้ดินร้อยละ 32.4) อีกทั้งจำนวนผู้เล่นยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2564 นี้มีประชากรไทยเล่นลอตเตอรี่ 24.6 ล้านคน (คิดเป็น 45.4% ของคนไทยทั้งประเทศ) และเล่นหวยใต้ดินอีก 19.3 ล้านคน (คิดเป็น 35.5 ของคนไทยทั้งประเทศ) ซึ่งคนที่เล่นหวยใต้ดินกว่าร้อยละ 72.9 มักจะเล่นลอตเตอรี่ควบคู่ไปด้วย3 จากสถิติข้างต้นกล่าวได้ว่า หวยและลอตเตอรี่ยังคงเป็นการเสี่ยงโชคยอดนิยมของคนไทยในปัจจุบัน

รูป 2 สัดส่วนและจำนวนประชากรที่เล่นหวยและลอตเตอรี่
ที่มา ผู้เขียน โดยอ้างอิงข้อมูลจากรายงานศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน ปี 2561 2563 และ 2565

ความน่าจะเป็นกับการถูกลอตเตอรี่

การเล่นหวยและลอตเตอรี่ได้กลายเป็นความหวังเล็ก ๆ รวยทางลัดของนักเสี่ยงโชคมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน หากพิจารณาตาม ‘หลักความน่าจะเป็น’ แล้ว โอกาสที่จะถูกลอตเตอรี่นั้นมีอยู่น้อยมาก เราลองมาคำนวณดูว่าหากเราซื้อลอตเตอรี่ 1 ใบ โอกาสในการถูกสลากของแต่ละรางวัลจะเป็นเท่าไร

รูป 3 ความน่าจะเป็นหรือโอกาสของการถูกลอตเตอรี่
ที่มา ผู้เขียน

จะเห็นได้ว่า โอกาสที่เราจะถูกลอตเตอรี่สักหนึ่งรางวัลมีอยู่น้อยมาก ยิ่งเงินรางวัลสูง โอกาสที่จะถูกรางวัลก็ยิ่งลดน้อยลง ซึ่งโอกาสที่จะถูกรางวัลที่ 1 มีเพียง 0.0001% หรือ 1 ในล้านเท่านั้น ส่วนรางวัลเลขท้ายสองตัวที่แลดูน่าจะมีความหวังขึ้นมาหน่อย ก็มีโอกาสถูกเพียง 1% หรือ 1 ใน 100 จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่เราจะถูกลอตเตอรี่กินเป็นประจำ หรือเฉียดไปเฉียดมาไม่ถูกสักที เพราะโอกาสที่เราจะไม่ถูกลอตเตอรี่นั้นมีเยอะกว่าโอกาสที่เราจะถูกลอตเตอรี่อยู่มาก

หวยและลอตเตอรี่เป็นสิ่งที่อยู่คู่กับสังคมไทยมาอย่างยาวนาน ทั้งยังส่งผลต่อวิธีคิด ความเชื่อ และวัฒนธรรมต่าง ๆ ที่ฝังรากลึกในสังคม เช่น การขอพรจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ การขูด หรือ บูชาต้นไม้ การตีเลขจากความฝัน เป็นต้น ในทางหนึ่งหวยและลอตเตอรี่ถือว่าเป็นการพนันประเภทหนึ่ง แต่อีกทางหนึ่งหวย (รัฐบาล) และลอตเตอรี่ก็ถือเป็นแหล่งรายได้ที่สำคัญของรัฐในการบริหารบ้านเมืองหรือแก้ปัญหาเมื่อประเทศประสบกับวิกฤตต่าง ๆ ซึ่งทำให้หวย (รัฐบาล) เป็นการพนันสีเทา ๆ ที่ยังไม่ถือว่า ‘มืด หรือดำ’ ไปทั้งหมดเหมือนการพนันอื่น ด้วยเหตุนี้จึงทำให้มีจำนวนของผู้เล่นที่เพิ่มขึ้นทุกปี แต่อย่างไรก็ดี อย่าลืมว่าโอกาสที่เราจะถูกรางวัลนั้นมีอยู่อย่างริบหรี่จึงไม่ใช่ทุกคนที่จะรวยจากการเล่นหวยและลอตเตอรี่ได้


อ้างอิง

  1. มลิวัลย์ แตงแก้วฟ้า. (2549, มิถุนายน-พฤศจิกายน). หวย ก.ข. : นโยบายหารายได้ของรัฐ. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 27(1), 95 – 121.
  2. สรวิชญ์ ฤทธิจรูญโรจน์. (2560). รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาค้นคว้าและวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อเป็นฐานข้อมูลในการจัดทำนิทรรศการเรื่อง “หวย”. กรุงเทพฯ: สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ (สพร.).
  3. ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน. (2565). รายงานศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน ปี 2565. กรุงเทพฯ: ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน.


CONTRIBUTORS

Related Posts
ความเบื่อหน่าย

วรชัย ทองไทย

สร้างรักแท้ด้วยทฤษฎีเกม

ถิรวัฒน์ วรรณพฤกษ์

การพนัน

วรชัย ทองไทย

คนกับหวย

ชานิภา เอี่ยมเจริญ,จุฬาลักษณ์ อิ่นแก้ว

สมมุติฐาน

วรชัย ทองไทย

โชคหรือกรรม

วรชัย ทองไทย

วิทยาศาสตร์

วรชัย ทองไทย

คนไทยกับกิจกรรมทางกาย

นุชราภรณ์ เลี้ยงรื่นรมย์

เธอกำหนดชีวิตของเธอเอง

ปราโมทย์ ประสาทกุล

ภาษา

วรชัย ทองไทย

Copyright © 2020 สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล
ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม 73170
โทรศัพท์ 02-441-0201-4 โทรสาร 02-441-9333
Webmaster: piyawat.saw@mahidol.ac.th